Kompanija “13. Jul Plantaže” od svog osnivanja pa do danas prepoznaje značaj naučnih istraživanja za razvoj inovativnosti i konkurentnosti i predstavlja pozitivan primjer povezivanja nauke i privrede. Od 2011. godine posjedujemo licencu za obavljanje naučno-istraživačke djelatnosti u oblasti poljoprivrednih nauka i realizovali smo kao koordinatori ili partneri više od 20 nacionalnih i internacionalnih projekata.
Sektor za razvoj, kao nosilac projektnih aktivnosti, realizacijom brojnih naučnoistraživačkih i razvojnih projekata finansiranih od strane kompanije, kao i sufinansiranih od strane domaćih ievropskih institucija i fondova u okviru prestižnih poziva HORIZON2020, IPA, EUREKA, i mreža saradnje COST, AEGIS, ECPGR i dr. izgradio je dobru mrežu partnera i saradnika i kroz uspješnu realizaciju projektnih aktivnosti prepoznati smo kao pouzdan partner na projektima.
Dugogodišnjim radom na primijenjenim istraživanjima u oblasti voćarstva, vinogradarstva ivinarstva doprinosimo razvoju i boljem pozicioniranju vinogradarsko-vinarske proizvodnje, raznovrsnijoj, bogatijoj i kvalitetnijoj ponudi crnogorskih vina, te razvoju i širenju vinske kulture i vinogradarsko-vinskog turizma, promovisanjem Crne Gore kao značajne vinske destinacije.
Podržati rast, razvoj i konkurentnost kompanije kroz istraživanje i inovacije.
Naša istraživanja su otkrila sortnu strukturu i vinogradarsku istoriju Crne Gore, potvrđujućiiznenađujući diverzitet za jednu od najmanjih evropskih zemalja. Pronašli smo mnoge autohtonesorte, neke na ivici nestanka, povezane u kompleksnu rodbinsku mrežu, gdje su dvije sorte,Razaklija i Kratošija, imale ključnu ulogu u stvaranju novih autohtonih sorti. Rezultati pedigreanalize su potvrdili da se crnogorsko vinogradarstvo oslanja na porodicu genetski povezanihsorti. Slično kao u poznatim vinskim regionima Francuske, Bordou i Burgundiji, gdje su osnovneroditeljske sorte u pedigreu Cabernet Franc i Pinot Noir, tako i Kratošija zauzima poseban statuskao “majčinska (osnovna)” sorta ili stub crnogorskog vinogradarstva.
Identifikovali smo 106 čokota Kratošije u starim crnogorskim vinogradima i utvrdili da je roditelj (trio i duo odnosi) gotovo 20 genotipova vinove loze gajenih u Crnoj Gori.
Vranac, autohtona crnogorska sorta vinove loze koja se vjekovima koristila za proizvodnju crvenog vina, konačno ima potvrđen pedigre. Naša istraživanja u saradnji sa španskim institutom (ICVV) otkrila su puni pedigre sorte Vranac i utvrdili da je potomak sorti Duljenga i Kratošija. Sorta Duljenga pronađena je u kolekciji Biotehničkog fakulteta i u starim vinogradima Crmnice, ukazujući na to da je nekada bila gajena u Crnoj Gori i da smo je sačuvali od nestanka.
U 2016. godini, na Ćemovskom polju, podigli smo Nacionalnu kolekciju potvrđenimgenotipovima autohtonih, odomaćenih i zanemarenih sorti vinove loze u Crnoj Gori. Ova inicijativa primarno ima za cilj očuvanje genetskog diverziteta vinove loze u našoj zemlji. Kroz dalja istraživanja i karakterizaciju agrobioloških i enoloških potencijala ovih sorti, očekujemo kreiranje novih vina i razvoj specifičnog crnogorskog vinogradarstva i vinarstva zasnovanog naautohtonim i lokalnim sortama. Ovaj novootkriveni genetski diverzitet igra ključnu bazu i uloguu suočavanju sa izazovima klimatskih promjena, pronalaženju sorti otpornih na sušu i druge ekstremne uslove, kao i u selekciji sorti otpornih na bolesti i štetočine. Nacionalna kolekcija novootkrivenih sorti vinove loze na Ćemovskom polju postaje resurs i kamen temeljac za proizvodnju novih vina, obezbjeđujući razvoj i konkurentnost Plantaža i crnogorskih vina natržištu u decenijama koje dolaze.
Istraživanja su potvrdila da je najstarija sorta koja se gajila u Crnoj Gori sorta Kratošija, poznata i kao Zinfandel u Kaliforniji, Primitivo u Italiji i Tribidrag, Pribidrag ili Crljenak Kaštelanski u Hrvatskoj. Iako su njeni korijeni vjekovima prisutni na zapadnom Balkanu, njeno tačno porijeklo je bilo predmet kontroverzi i mijenjalo se pojavom novih činjenica i dokaza, od SAD-a do Italije i Hrvatske. Prva molekularna analiza naše sorte Kratošije urađena je u saradnji sa italijanskim partnerima 2008. godine i pokazala da je u pitanju isti genotip kao Zinfadel/Primitivo/Crljenak kaštelanski. Korak dalje u otkrivanju zemlje porijkla ove sorte, otišli smo upravo kroz projekat i usaradnji sa španskim institutom, identifikovali smo 106 čokota Kratošije u starim crnogorskim vinogradima i utvrdili da je Kratošija roditelj gotovo 20 genotipova vinove loze gajenih u Crnoj Gori. Otkrili smo više biotipova Kratošije (17 varijeteta), koji se razlikuju po osobinama kao što su prinos, zbijenost ili veličina grozda. Ove varijacije potvrđuju drevno gajenje ove sorte u Crnoj Gori, što se može pratiti i kroz istorijske reference poput Srednjovjekovnog Statuta Budve i starih narodnih pjesama iz 18. vijeka.
Genetska veza naše kratošije, kalifornijskog zinfandela, italijanskog primitiva i hrvatskog crljenka kaštelanskog nesporna je. Međutim, detaljna ponovna analiza sekvenci genoma i upoređivanje genoma ovih sorti omogućiće nam bolje razumijevanje porijekla, evolucije i širenja ove sorte vinove loze na Balkanskom i Apeninskom poluostrvu, kao i u svijetu.
Projekat ima za cilj očuvanje i unapređenje kvaliteta grožđa i vina autohtonih sorti vinove loze, kao i unapređenje proizvodnje loznog sadnog materijala u kompaniji.
Dugogodišnji rad na klonskoj selekciji autohtonh sorti vinove loze, 2014. godine rezultirao je selekcionisanjem i zvaničnim priznavanjem sedam klonova sorte Vranac (Vranac 1, 2, 3, 4, 5, 6 i 7), koji su svojim kvalitetom nadmašili populaciju sorte. Paralelno sa realizacijom ovog projekta, radilo se i na unapređenju proizvodnje loznog sadnog materijala. Podizanjem predosnovnih i osnovnih matičnih zasada lozne podloge Paulsen 1103 i selekcionisanih klonova sorte Vranac, stvorena je osnova za proizvodnju sertifikovanih loznih kalemova. Od 2012. godine, u Plantažama se vinogradi podižu sertifikovanim, klonskim sadnim materijalom sorte Vranac, čime se obezbjeđuje visok kvalitet i kontinuitet vinogradarsko-vinarske proizvodnje.
Pored rada na autohtonim sortama vinove loze, permanentno se rade istraživanja i na introdukovanim – internacionalnim sortama, klonovima i loznim podlogama za koje se očekuje da mogu upotpuniti i poboljšati kvalitet naših vina, doprinijeti kreiranju novih i obogatiti paletu postojećih proizvoda.
Klimatske promjene sa sobom nose nove izazove i prilike, te je prilagođavanje novim uslovima ključno za očuvanje i unapređenje kvaliteta naših proizvoda. Ispitivanjem ekspresije najvažnijih agrobioloških i privredno-tehnoloških karakteristika introdukovanih sorti i klonova vinove loze u specifičnim klimatskim i zemljišnim uslovima Ćemovskog polja, težimo da osiguramo stabilnu i održivu proizvodnju vina visokog kvaliteta i pružimo najbolje preporuke za dalje širenje ovih sorti u vinogradima kompanije.
Cilj projekta je povećanje visine prinosa stonog grožđa po jedinici površine i poboljšanje njegovog kvaliteta, uz mogućnost ranijeg sazrijevanja, kako bi se zadovoljili sve izazovniji zahtjevi tržišta. Do 2017. godine, koristili smo isključivo špalirski sistem gajenja stonog grožđa. Realizacijom ovog projekta, usvojili smo nove tehnologije i podigli zasade sorti Kardinal i Muskat Italija, koristeći horizontalni sistem naslona i visoke uzgojne oblike. Ovaj pristup je u skladu sa praksama u zemljama sa najnaprednijom i najvećom proizvodnjom stonog grožđa, kao što su Italija, Španija i Sjedinjene Američke Države.
Naša istraživanja i implementacija novih tehnologija usmjereni su ka tome da osiguramo stabilnu i održivu proizvodnju grožđa visokog kvaliteta koja će zadovoljiti zahtjeve tržišta i povećati konkurentnost naših proizvoda.
Informacione tehnologije postaju ključni dio savremene poljoprivrede, pa ih postepeno uvodimo u sve segmente proizvodnje – od vinogradarstva i voćarstva do vinarstva.
Sledjlivost u vinskoj industriji kroz integrisano obilježavanje tipičnosti vina, efekata zdravstvene zaštite i organoleptičkih osbina” (2021–2025), realizuje se kroz program Marie Skłodowska-Curie i zasniva se na intenzivnoj međunarodnoj i međusektorskoj saradnji. Kroz razmjenu znanja, istraživača i najboljih praksi između akademskih institucija i privrednih subjekata sa partnerima iz Španije, Italije, Francuske, Srbije i Argentine, projekat podstiče zajednički razvoj inovativnih pristupa u vinskoj industriji. Saradnja omogućava razvoj održive proizvodnje i veću produktivnost vinograda uz upotrebu novih biostimulansa, dok se digitalne tehnologije koriste za unapređenje sledljivosti i autentičnosti vina. Primjenom smart-tag etiketa i blockchain tehnologije obezbjeđuje se transparentnost vinskog lanca vrijednosti. Projekat jača temelje za dugoročnu naučno-privrednu povezanost i razvoj inovacija u međunarodnom kontekstu.
Izgradnja operativnog, inovativnog i održivog evropskog poljoprivredno-prehrambenog sektora” (2019–2023), finansiran od strane Evropske unije predstavlja opsežnu implementaciju međusektorske pametne poljoprivrede bazirane na platformama koje su dostavljene kroz 20 različitih pilot projekata. U projektu DEMETER učestvuje 60 partnera – predstavnika vodećih kompanija poljoprivrednog i prehrambenog sektora iz 18 zemalja, od kojih su 15 članice Evropske Unije. Digitalizacijom sistema, tj. korišćenjem pametnih senzora u sklopu projekta, kompanija „13. jul Plantaže“ će realizovati aktivnosti u cilju „predviđanja bolesti i štetočina, optimizacije navodnjavanja i transparentnosti proizvoda u lancu snadbijevanja, tj. od voćnjaka i vinograda do krajnjeg potrošača.
Jačanje primjene ICT tehnologija u poljoprivredi“ (2019-2022) realizovan kroz Erasmus+ KA2 i Regionalni EAC-A03-2018 program, fokusiran je na povezivanje akademskih i privrednih subjekata. Konzorcijum od 16 partnera iz šest zemalja (Bosne i Hercegovine, Crne Gore, Srbije, Slovenije, Rumunije i Holandije) radi na intenziviranju primjene digitalnih tehnologija u poljoprivredi, čime se podstiče inovacija i modernizacija sektora. Naša kompanija učestvuje kao partner i krajnji korisnik u projektu.
Zaštita brenda i sprečavanje falsifikovanja u vinskoj industriji“ (2017-2018), realizovan kroz program HORIZONT2020 testirao je primjenu TagItSmart tehnologije u digitalizaciji i praćenju vina putem „pametnih“ naljepnica i QR kodova. Fokus je bio na primjeni ove tehnologije za zaštitu brenda i prevenciju falsifikata u vinskom sektoru. Cilj projekta bio je da se obezbijedi veći stepen sigurnosti i efikasnosti, uz unapređenje korisničkog iskustva kroz pružanje detaljnih informacija o proizvodu, proizvođaču i preporukama za uparivanje vina sa hranom. Na taj način dodatno se jača zaštita brenda i transparentnost unutar vinskog lanca vrijednosti.
Cilj ovog pilot projekta je bio optimizacija režima navodnjavanja vinove loze radi poboljšanja fiziološkog statusa čokota i smanjenja operativnih troškova. Na više mikrolokaliteta Ćemovskog polja instalirani su senzori za mjerenje vlažnosti zemljišta na različitim dubinama, što omogućava precizno i efikasno planiranje zalivnog režima. Sistem je povezan sa mobilnom i web aplikacijom, omogućavajući nam jednostavno praćenje podataka i pravovremenu reakciju u realnom vremenu. Projekat je prepoznat od strane Evropske komisije kao primjer dobre prakse u primjeni pametnih tehnologija u savremenoj poljoprivredi.
Engleska verzija našeg novog sajta je trenutno u izradi.
Dok radovi ne budu završeni, staru verziju sajta na engleskom jeziku možete posjetiti putem linka:
The English version of our new website is currently under development.
In the meantime, you can visit the previous English version of the website using this link:
